Rijnlands projectmanagement – het kan wel

The Scrum project management method. Part of t...

Image via Wikipedia

Veel projectmanagement is een typische exponent van angelsaksisch denken. Veel command-and-control, veel key performance indicators, maar vaak weinig resultaat. De rijnlandse beweging zet zich de laatste jaren sterk in voor een andere aanpak. Met name Jaap Peters heeft hier veel over geschreven. Zijn boek de intensieve menshouderij heeft mij zeer aangesproken en me geïnspireerd om op een nieuwe manier naar mijn vak te kijken. Mijn vak is software ontwikkeling. In de software ontwikkeling gaan vermoedelijk nog veel meer projecten mis dan in andere disciplines. Jarenlang is er gezocht naar methoden om dit verbeteren. Meestal waren deze methodes meer van het angelsaksische zelfde. Veel toepassingen van Prince2 en CMMI om een paar populaire methoden te noemen zijn gewoon beter uitgewerkte angelsaksische aanpakken. Soms leiden ze tot succes, maar meestal niet. De schuld wordt meestal gelegd bij een gebrekkige invoering van de methode, een gebrekkig verandermanagement. Maar misschien is het goed om ook eens toe te geven dat de onderliggende principes van deze methodes zelf fundamenteel fout zijn.

Er zijn de laatste jaren gelukkig ook alternatieven. De Agile beweging pleit voor een fundamenteel andere aanpak. Scrum is een agile projectmanagement aanpak die sterk overeenkomt met de rijnlandse aanpak. Overigens, de gangmakers van Agile en Scrum komen allemaal uit de USA. Angelsaksisch en rijnlands zijn zeker niet puur amerikaans en europees.

De Agile beweging heeft een mooi credo geschreven: het agile manifesto.

We are uncovering better ways of developing software by doing it and helping others do it. Through this work we have come to value
Individuals and interactions over processes and tools
Working software over comprehensive documentation
Customer collaboration over contract negotiation
Responding to change over following a plan

That is, while there is value in the items on the right, we value the items on the left more.

In het vervolg houdt ik de Scrum aanpak tegen de rijnlandse meetlat aan, zoals die beschreven is in Het Rijnlandboekje om de overlap helder te laten zien. Ik kort anglo-amerikaans verder af met AA en rijnlands met R.

1. AA: wie de baas is mag het zeggen – R: wie het weet mag het zeggen

In Scrum is er veel waardering voor vakmensen, de mensen “die het weten”. Dat wordt sterk zichtbaar in het feit dat er geen rol meer is voor de projectmanager. Er is wel de rol van de Scrum Master die er een beetje op lijkt, maar de scrum master is een dienend leider die een zelfsturend team faciliteert en niet aanstuurt.

2. AA: mensbeeld: individualisme – R: mensbeeld: solidariteit

In Scrum komt dit met name tot uiting in de zelforganisatie van het (ontwikkel)team. In traditioneel projectmanagement wordt er veel waarde gehecht aan het expliciet toewijzen van taken aan individuele medewerkers. In Scrum pakken medewerkers zelf die taken op waarvan zij denken dat ze er een maximale bijdrage mee kunnen leveren aan het teamresultaat.

3. AA: doelstelling als vertrekpunt (soll) – R: hier en nu als vertrekpunt (ist)

Dit wordt duidelijk zichtbaar in het derde punt van het agile manifesto. Collaboration is belangrijker dan het contract. Kent Beck (de vader van extreme programming, ook een loot aan de agile stam) schreef een boek met als ondertitel “embracing change”. Waar traditionele managementaanpakken vasthouden aan de illusie van vooraf goed te beschrijven eisen aan het project (soll), daar accepteert agile dat dit niet te realiseren is, en organiseert ze het werk zo dat er goed met veranderingen (ist) kan worden omgegaan.

Scrum pakt dit principe onder andere op in de manier van omgaan met requirements. Deze worden als lijst van kleine requirements items beheerd. Deze lijst is gesorteerd met de belangrijkste items bovenaan. Deze lijst wordt de product backlog genoemd. Software ontwikkeling vindt plaats in korte sprints (van 2-4 weken). Elke sprint pakt van bovenaf een setje items op en ontwikkelt die. Als de klant nieuwe of andere wensen heeft kunnen die op de product backlog gewoon verwerkt worden. Er is maar één beperking. Datgene waar het team op dit moment aan werkt (de sprint backlog) mag niet meer veranderen. Zonder de stabiliteit van een klein beetje soll is het wel erg moeilijk werken.

4. AA: organisatie is geldmachine – R: organisatie is werkgemeenschap

Dit punt komt niet heel expliciet aan de orde in agile/scrum. Hoewel agile/scrum en open source ontwikkeling wel nauw aan elkaar gerelateerd zijn. En het zal duidelijk zijn dat open source ontwikkeling niet bepaald het business model van een geldmachine is.

5. AA: zelf willen schitteren – R: samen schitteren: teamplay

Scrum werkt in korte timeboxes, sprints genaamd. In deze periodes van 2-4 weken wordt steeds een stukje van het functionaliteit opgeleverd. Alles en ook iedereen is ondergeschikt aan dat doel. Aan het einde van de sprint moet er iets staan dat werkt en gedemonstreerd kan worden aan de klant. Het gehele team is daarvoor verantwoordelijk.

6. AA: regelgedreven – R: principegedreven en 7. AA: regels zijn regels – R: contextgevoelig

Dit is een principe 😉 dat binnen de agile gemeenschap op handen gedragen wordt. De principes uit het agile manifesto en de daarbijbehorende agile principes hebben veel meer waarde dan de concrete uitwerkingen van deze principes in methodes zoals Scrum. In Scrum zijn de regels in het algemeen nog zo high-level dat ze eerder als principes moeten worden gezien. Afwijken van de regels mag, zolang het belang van de klant maar vooraan blijft staan, en je rekening blijft houden met de principes uit het manifesto.

8. AA: functiesplitsing als norm (specialisatie) – R: vakmanschap als basis (allround)

Scrum schaft vrijwel alle traditionele rollen in de software ontwikkeling af. Weg met de informatie analist, de business analist, de functioneel ontwerper of technisch ontwerper of user experience ontwerper. Zelfs weg met de programmeur en tester! Er zijn in Scrum maar drie expliciete rollen. De product owner (de klant), de scrum master en het team.

Natuurlijk zullen er medewerkers in het scrum team zijn die beter zijn in testen dan anderen, etc. Toch wordt iedereen geacht multifunctioneel die taken op te pakken die het meest bijdragen aan het doel van het werk. Daarmee wordt het hokjesdenken effectief doorbroken.

9. AA: coördinatie van bovenaf – R: coördinatie vanaf de werkvloer

Zie bovenstaande opmerkingen over zelfsturende teams en de dienende rol van de scrum master.

10. AA: staf(aan)gestuurd – R: primair proces staat centraal

De agile beweging stelt ‘werkende software’ als hoogste doel. Werkende software is de output van het primaire proces. Alle andere processen zijn hieraan ondergeschikt en als ze het primaire proces niet ondersteunen hebben ze geen bestaansrecht.

11. AA: voorspelbaarheid als norm (standaardsturing) – R: emergente strategie als norm (maatwerk)

Individuals and interactions over processes and tools. De processen die vaak worden ingezet om een standaard werkwijze op te leggen worden in agile op de tweede plaats gezet. Uit de interacties van de individuen zal wel een strategie emergeren. Als er processen uit deze interacties emergeren is dat prima en dan worden ze ook gebruikt. Maar dan gaat het om processen die op team niveau ontstaan zijn. Niet om top-down processen die door management of stafafdelingen worden opgelegd.

12. AA: weten = meten – R: weten is meten

Een subtiel punt uit het rijnland boekje! Met het is-gelijk-teken uit “meten = weten” wordt bedoeld dat in het anglo amerikaanse denken de metingen, de key performance indicators vaak gezien worden als “de werkelijkheid”. En niet als een model van de werkelijkheid. Modellen zijn niet altijd correct. Ze versimpelen altijd, dat is nu eenmaal de definitie van ‘model’. In mijn opleiding leerde ik “meten is weten als je weet wat je meet”, dat zegt al een boel meer. Van een bevriende natuurkundige leerde ik “meten is verstoren”, dat is zeker ook waar.

Dit punt uit het rijnlandse denken krijgt binnen de agile beweging geen expliciete aandacht.

Samenvattend: agile en scrum zijn rijnlandse werkwijzen binnen de software ontwikkeling.

PS. Op 4 november organiseer ik een introductiecursus Agile / Scrum.

Advertisements

About André Heijstek

Rijnlands / Agile verbeteren van software ontwikkeling
This entry was posted in Management, Rijnlands, Scrum and tagged , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Rijnlands projectmanagement – het kan wel

  1. Pingback: Tweets that mention Rijnlands projectmanagement – het kan wel « Andre Heijstek's Blog -- Topsy.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s